خواجه محمد پارسا نام و نسبتش بضبط جميع كتب تاريخ و ترجمه و نيز آن‌چنان‌كه خود او در آغاز آثارش و پايان مكاتيب و اجازاتش « 1 » نوشته ، محمد بن محمد بن محمود الحافظى البخارى است ، و كنيه‌اش ابو الفتح « 2 » . برخى نوشته‌اند نسبش به عبد اللّه بن جعفر طيار مىرسد « 3 » . جد اعلايش مولانا

--> ( 1 ) - از جملهء مقدمهء رسالهء قدسيه و كتاب فصل الخطاب . و نيز اجازه‌نامهء خواجهء پارسا به سليمان بن احمد فركتى منقول در رشحات / 357 . ولى در پايان فتوائيه‌اى - كه ازو در روضات الجنان نقل شده - چنين رقم زده است : « العبد محمد بن محمود الحافظى البخارى » ( روضات الجنان و جنات الجنان 1 / 380 ) . و نام پدر را از ميانه افكنده است . حاجى خليفه نيز در جايى از كشف الظنون 1 / 447 نام و نسب خواجه را « محمد بن محمود » ضبط كرده است . و اين را نبايد از سهو و خطا دانست ، از آنكه افكندن نام پدر و انتساب به جد ، - و به عبارت ديگر : حذف وسائط - در قديم معمول بوده است ، و نظاير و امثال آن در كتب تراجم و طبقات بسيار هست . ( 2 ) - كنيهء « ابو الفتح » را در مقدمهء تفسيرش ذكر كرده است : « همىگويد بندهء ضعيف . . . ابو الفتح محمد بن محمد بن محمود الحافظى البخارى » ( ترجمه و تفسير فاتحة الكتاب ، نسخهء كتابخانهء ملك . ورق b 2 ) ( 3 ) - حبيب السير 4 / 4 .